تاریخ کاشان
کاشان یکی از قدیمی ترین محوطههای باستانی و یکی از کهنترین تمدنهای پیش از تاریخ را در خود به یادگار دارد. کاوشهای باستان شناسی در تپههای سیلک (حد فاصل باغ فین و مرکز شهر) متعلق به هزاره هفتم تا چهارم پیش از میلاد در سه کیلومتری کاشان نشان داده است که تمدن این منطقه از کشور ، مؤید تسلسل و پیوستگی هر چه بیشتر هنرهای گوناگون به ویژه معماری است و نیز نشان می دهد که مردم این دیار از هزاران سال قبل با صنایعی چون سفالگری، نساجی و فلزکاری که از احتیاجات اولیه بشر بوده است کاملاً آشنا بوده اند؛ اما شکوفایی صنعتی و هنری این شهر مربوط به دوران اسلامی است که در عهد سلجوقی و صفوی به اوج پیشرفت رسیده است.کاشی های زرین فام و مصنوعات مسی ساخته شده در قرنهای ششم و هفتم و قالی ها و پارچه های زربافت و مخمل و حریر بافته شده در قرنهای دهم و یازدهم هجری در کاشان زینت بخش بزرگترین موزه های جهان است.
.
بافت تاریخی کاشان
شهر کاشان به علت همجواری با کویر دارای اقلیم گرم وخشک با تابستانهای بسیار گرم و زمستانهای بسیار سرد است. به همین جهت معماری بافت قدیمیاش متناسب با اوضاع اقلیمی و آمیختهای از هنرهای تزئینی ، مایه گرفته است. بافت سنتی کاشان متشکل از کوچههای پیچ در پیچ با دیوارهای بلند خشتی است که تقریباًدر فواصل مختلف مسقف میباشد. این سبک معماری به سبب موقعیت خاص جغرافیایی بهترین فرم معماری کویری است زیرا از طرفی از هجوم شنهای داغ و طوفانهای کویری میکاهد و از سوی دیگر سوز و سرمای زمستان را مهار مینماید. محلات کاشان غالباً حول محور و امامزادهای شکل میگرفت. کلیه اماکن عمومی که به نحوی احتیاجات مادی و معنوی مردم را رفع مینمودند در دل این محلات جای داشتند. علاوه بر بازار بزرگ شهر ، هر محلهای دارای بازارچهای بود که در اصطلاح گذر همان محله نامیده میشد. این بازارچهها قسمتی از نیازهای مردم را برطرف میکردند. مسجد و تکیه و حمام بناهای عمومی بودند که از عناصر جدایی ناپذیر هر کوی و محله کاشان محسوب میشدند. پارهای از محلات مانند کوی سلطان میر احمد ، کوی طاهر و منصور ، کوی پنجه شاه و کوی آب انبار خان دارای حمامهای بزرگ و تکایای بسیار زیبا بودند. آب انبار ها در بافت قدیمی انبارها نقش بسیار مهم و حیاتی را ایفا میکردند.
وجه تسمیه کاشان
در مورد وجه تسیمه کاشان عقاید متفاوتی وجود دارد که هیچ کدام را نمیتوان قطعی و مستدل دانست. گروهی از روشنفکران و دانشمندان از جمله پرفسور گریشمن معتقد هستند که نام کاشان و کاشی از نام قوم کاسیان و کاسی که در نیمه دوم هزاره دوم قبل از میلاد در حدود مغرب فلات ایران زندگی میکردند گرفته شده است.
لردکرزن معتقد بود که کاشان ترکیبی از کی آشیان یعنی جایگاه پادشاهان بوده است. ملک الشعرای بهار در کتاب سبکشناسی خود کاشان را اینگونه معرفی میکند : کاشی و کاشان و کاشانه از بتخانههاست ( به معنی نوعی مسکن نیز میباشد) یکی از قدیمیترین مأخذهایی که به آن استفاده می شود کتاب تاریخ قم است ، که بر اساس یکی از داستانهای باستانیاش اینگونه روایت میکند گویند قاسان را نام نهادهاند به رودخانهای که او را به زبان عجم کاسه میگویند قاسان دریا بوده و آنرا کاسرود نام نهادهاند. با درنظر گرفتن این مطلب میتوان موقعیت کاشان را در گذشته اینگونه دانست که کاشان یکی از بنادر کاسرود بوده است.
وضعیت جغرافیایی کاشان
شهرستان کاشان از طرف شمال به شهرستان گرمسار و دریاچه نمک از سوی شمال غربی به شهرستان قم از مشرق به شهرستان اردستان از جنوب به شهرستان نطنز و بخش میمه و از جانب مغرب به شهرستان دلیجان محدود است. هر چند شمال شرقی و مشرق کاشان را کویر احاطه کرده اما از سوی غرب و جنوب در جوار کوههای سربه فلک کشیدهای قرار گرفته که در حقیقت دنباله سلسله جبال مرکزی ایران میباشد. این رشته کوهها دارای قلل مرتفعی هستند که مهمترین و بلندترین آنها کوه کرکس به ارتفاع 3898 متر در نزدیکی نطنز قد برافراشته ، قلل دیگر آن عبارتند از قله نیاسر با ارتفاع3600 متر و کوه هفت کتل به بلندای 3003 متر . آبهایی که از این کوهسار به طرف دامنههای شمال مشرق جریان مییابند بخشی از اراضی کاشان و حومه را مشروب می سازند. از مهم ترین این چشمه سارها چشمه فین است که در دامنه کوه دندانه و هفت کتل ظاهر میشود. علاوه بر این که فین علیا و فین سفلی بوسیله آب آن مشروب میگردد. روستاهای دیگر نیز از آب این چشمه بهرهمند میشوند.
کاشان در تقسیمات کشوری
این شهر از توابع اصفهان به شمار میرفت اما در قرن دوم هجری به همراه قم از اصفهان مجزا گردید وتا قرن هشتم زیر فرمان حکمرانان واحدی اداره میشد لیکن گاهی هر یک از این دو شهر دارای والیان مستقلی بودند. از دوره صفویه به بعد ولایت کاشان یکی از شهرهای مرکزی ایالت عراق عجم به شمار می رفت. در دوره پهلوی کاشان جزء استان دوم به حساب میآمد سپس به استان مرکزی ملحق شد. ولی اکنون یکی از شهرهای معتبر و بزرگ استان اصفهان است که در 195کیلومتری اصفهان و 220 کیلومتری جنوب تهران واقع شده است.
مذهب و زبان مردم کاشان
مردم کاشان از صدر اسلام شیعیان معتقد و با ایمانی بودهاند بطوریکه کاشان را همواره دارالمؤمنین نامیدهاند از قرنها قبل عدهای از یهودیان نیز در کاشان ساکن بودهاند که تا دوره صفوی تعداد آنان زیاد بوده لیکن امروزه تعداد کمی از آنان در این شهر اقامت دارند . کاشانیها با لهجهای خاص که شاخهای از زبان فارسی است تکلم میکنند لیکن در بعضی از روستاها گویش رایجی و تاتی نیز متداول است که دارای واژههای دری فراوانی است.
منبع:www.kashanrose.com
